#5975 - Part 2 - Stefan Menningh

Monitor vs afdruk

[*** De redactie heeft deze tekst genomen uit de Color Management discussiegroep die op de Mactivity BBS'sen aan de gang is.]

Patrick Vandermeulen (#16215) schreef o.a.

>> Ik ben geen specialist in Colormanagement, maar als amateurfotograaf ben ik wel gevoelig voor de kwaliteit van kleuren op mijn prints en op mijn monitor. Ik vond de plaatjes die ik van het Internet haalde en de foto's van mijn PhotoCD erg fraai, hoewel soms een beetje flets. De afdrukken uit mijn HP 660C waren veel warmer en donkerder van kleur, maar ik dacht: je mag nu eenmaal nooit een beeld op een monitor met dat op papier vergelijken. <<

Dat klopt. Er is een verschil of we kijken naar kleuren op een verlichte monitor of naar kleuren afgedrukt op een vel papier. En niet alleen daar...

De fraaie lichtbakken boven de vitrine van een broodjeswinkel suggereren een veel rodere rosbief dan je ooit op je broodje zult aantreffen.

De oorzaak van het verschil zit hem in de zogenaamde kleurruimte die erbij gebruikt wordt. En daar kunnen we slechts in beperkte mate mee manipuleren.

Wanneer we werken met een monitor, dan werken we in feite met licht. Dit is een RGB kleurruimte, genoemd naar de kleuren van de monitor: Red-Green-Blue. De haalbare kleurruimte van iedere monitor wordt dus bepaald door de kleuren van de gebruikte monitor-fosfors.

Let op, want RGB is geen standaard: de ene RGB is de andere niet! Een veelgebruikte vorm van RGB in de grafische industrie is RGB volgens de normen van de EBU. Dat is dan RGB volgens de normen van de European Broadcasting Union. Dat zijn de samenwerkende televisiebedrijven in Europa; en die hebben een standaard voor fosforkleuren vastgelegd.

Wanneer we werken met een printer, dan werken we met inkt. Dit is dan een CMYK kleurruimte; Cyan-Magenta-Yellow-Key. (key is een oude reprografen-benaming voor zwart).

De haalbare kleurruimte van een printer wordt dus bepaald door de kleuren van de gebruikte toners/inkt/wax/enzovoorts in die printer èn de witheid van je papier. Een betere kwaliteit papier wil dus ook wel eens helpen.

Let ook nu weer op, want ook CMYK is geen standaard: de ene CMYK is de andere niet! In Nederland gebruiken we voor drukpersen meestal CMYK volgens de z.g. Europaschaal, maar er is ook een Amerikaanse norm SWOP. Printer-fabrikanten storen zich niet aan dat soort normen, en proberen met extra krachtige kleuren een zo groot mogelijke CMYK-kleurruimte te realiseren.

Die twee kleurruimtes hebben weliswaar een aantal kleuren gemeenschappelijk, maar er zijn ook grote verschillen. Zo kan op een monitor bijvoorbeeld een zeer krachtige blauwe kleur worden weergegeven, die echter onmogelijk geprint of gedrukt kan worden. Omgekeerd kan een marker een zeer krachtige gele kleur op papier zetten, maar er is geen monitor die dat ooit bereiken kan.

In het Adobe document PDF Beginselen Kleurenleer (in deze S.I.G. te vinden) staat een schema afgebeeld, waarin zowel de kleurruimte van de gemiddelde monitor en de gemiddelde printer is aangegeven. Hoewel de tekening wel wat erg gesimplificeerd is, kun je daarop mooi het verschil zien.

Stefan Menningh, Bunschoten.
menningh@knoware.nl

© Mactivity Estonia 1996