#10475 - Part 1 - Hoogenbos Feike

Over de toekomst met OpenDoc

...ieder die het betreft...

Dit verhaal komt na het uitstekende verhaal over OpenDoc van Henk Hodiamont in de januari stack.

Begin januari mocht ik een voordracht van Roelof Roos bijwonen over OpenDoc en AppleScript. Naar mijn mening een voordracht van de betere soort, goed gedaan Roelof Roos!

Eerst nog even een opfrisser: OpenDoc breekt radicaal met de tot nu toe gebruikelijke programma's. Bij het gebruik van een computer staat tot nu toe het programma, de applicatie, centraal. Bij gelegenheid maakt de gebruiker daar een document mee. Het document wordt beperkt door de mogelijkheden van het programma waarmee je het document maakt.

Bij OpenDoc gaat het net andersom, daar staat het document centraal, waarbij je als maker van dat document ad-hoc net dat stuk(je) applicatie oproept wat je op dat moment nodig hebt.

Zoals Henk reeds stelde, gaan de meeste Works pakketten al enigszins die kant op, OpenDoc voert de Works pakketten truc door tot op de bodem. Dat om even een idee te geven.

Apple is in feite de grote promotor en bedenker van OpenDoc en heeft inmiddels ruim 15 andere "supporters" van naam bereid gevonden eraan mee te doen. Microsoft zit daar (nog?) niet bij. OpenDoc is platform onafhankelijk, als het eenmaal goed op gang komt, moet het op (Power) Macintosh, Unix, OS/2, Windoos enz. kunnen draaien.

Begrijp goed, OpenDoc gaat de hele software branche op z'n kop zetten en wel op meer dan één manier. De wederverkopers zullen anders moeten gaan denken, onder andere omdat de omzet uit software verkopen via hun loket geleidelijk maar wel drastisch zal dalen.

Wat is nou de truc van OpenDoc? Je hebt uiteraard "het operating system" zoals bijvoorbeeld 7.5.x, daarboven op komt de "core" of kern van OpenDoc en die zal vermoedelijk wel met de computer worden meegeleverd. Op die core kun je "modulen" aansluiten, zo iets als de Plug-in's bij Photoshop, die ieder een functie uit (kunnen) voeren, bijvoorbeeld tekstverwerken of painten of databasen, enz.

De gebruiker maakt via de core een leeg document aan, vervolgens kiest de gebruiker net die module die hij/zij nodig heeft, stel tekstverwerken en de tekstgereedschappen verschijnen in beeld. Even later wil de gebruiker een tekening(etje) toevoegen. Je roept de tekengereedschappen op, de tekstgereedschappen verdwijnen uit beeld, de tekengereedschappen komen in beeld en je kunt je tekening(etje) gaan maken. Met hetzelfde gemak kun je QuickTime filmpjes, een spreadsheet, een database en noem maar op, invoegen, tenminste, zolang je de daarvoor benodigde modulen hebt.

Dit lijkt simpel en in feite is het dat ook, echter om dat goed aan de praat te krijgen, da's een heel ander en vooral moeilijker verhaal. Het onderling samenwerken van dat alles leunt namelijk zwaar op AppleScript. Nou, daar wordt al jaren aan gewerkt en het lijkt zo stilaan te gaan lukken, OpenDoc 1.0 plus een handvol modules zijn inmiddels o.a. via Internet beschikbaar voor de experimenteerlustige liefhebbers. Wees overigens gewaarschuwd, bereid je voor op "vastlopers", OpenDoc is nog niet onvoorwaardelijk stabiel.

Eén van de redenen voor Apple om met OpenDoc te beginnen was de onstuimige groei in omvang van de meeste programma's. Met weemoed denk ik aan de tijden dat de oerversie van MacWrite wel zo'n 50k groot was.... Bovendien constateerde Apple aan de hand van gebruikersonderzoek dat (te) veel gebruikers om fatsoenlijk met hun favoriete programma te kunnen werken wel erg veel van het programma moesten weten, meer dan hun lief was/is in elk geval.

Vervolgens ontdekten nogal wat gebruikers dat zij een groot deel van de mogelijkheden toch niet of nauwelijks gebruiken. Vooral zakelijk gezien is een dergelijk leerproces wat aan de dure kant. Kortom, programma's worden te groot om te leren en mee te werken. OpenDoc kan, mits slim ineen gestoken, daar verandering in brengen.

De OpenDoc modulen kunnen "klein" blijven omdat ze maar één, hooguit enkele, dingen hoeven te kunnen. Je kunt precies die modulen kiezen die jij nuttig vindt. Zo kun je volstaan met één spelling- en woordafbreek module, die "werkt" met alle andere mogelijke tekstmaak modulen samen, naadloos als het goed is. Hetzelfde moet gaan gelden voor het kunnen lezen van tekst, alle modulen kunnen feilloos met elkaars formaat overweg, althans, dat is de bedoeling.

De modules bestaan in twee versies: de gratis "readers" of "viewers", te verspreiden via bulletin boards, internet, verzamel CD's, met de computer meegeleverd en dergelijke, en te kopen "creators", via postorder, shareware, gewoon in een winkel en noem maar op.

Dat opent plots geweldige perspectieven voor de kleine programmeurs die zich toeleggen op speciale "niche" toepassingen. Die kregen tot nu toe nauwelijks poot aan grond, maar dat kan dus gaan veranderen. Vergelijkbaars geldt voor de groten, WP bijvoorbeeld (inmiddels lid van OpenDoc) kan zich in de toekomst beperken tot waar ze echt goed in (menen te) zijn namelijk louter een potente tekstverwerkmodule. Gedaan met al die programmeurs moeite om ook tekeningen en dergelijk branchevreemds in WP mogelijk te maken. Algemeen gesteld, mammoetprogramma's zijn ineens een belangrijk deel van hun bestaansgrond kwijt. Met OpenDoc kun je ze in principe zelf gaan samenstellen met precies datgene wat jij erin wilt hebben. Dat is nog eens je ware "customizing".

Ook denk ik, gaat er een nieuw specialisme ontstaan: het op klantenwens(en) samenstellen en wijzigen van modulen verzamelingen. Als je daar wat in ziet als broodwinning, stap dan nu, onmiddellijk, in de OpenDoc trein en zorg dat je het naadje van die kous te weten komt. Als je eerst nog eens een jaartje of zo "de kat uit de boom kijkt", dan ben je te laat. Voor de kosten hoef je het niet te laten, OpenDoc 1.0 en de modulen zijn tot nu toe gratis.

Natuurlijk zijn er figuren die OpenDoc maar niks vinden en bij gelegenheid de implementatie ervan zullen proberen tegen te houden, af te remmen of anderszins frustreren. Bill Gates heeft al meer dan eens beweerd dat het toch niets wordt en daarom niet meedoet. Figuren zoals sommige systeembeheerders die nu al vinden "knettergek" te worden van al die software die de mensen willen hebben en zìj moeten beheren, nou die kunnen met OpenDoc alvast een plaats reserveren in een inrichting. De al eerder genoemde wederverkopers, die zien op termijn een stuk inkomsten verdampen en zullen naar verwachting ook wel tègen zijn.

Ik zie OpenDoc na de voordracht van Roelof Roos wel zitten.

© Mactivity Estonia 1996